Geschiedenis & financiering

Geschiedenis

De IDO’s zijn geïnspireerd op een samenwerking tussen de KB, nationale bibliotheek en de Belastingdienst. Deze samenwerking is gestart in 2016. De aanleiding daarvoor was de steeds verder digitaliserende dienstverlening van de Belastingdienst.

Later werd de samenwerking verbreed met ook andere grote uitvoeringsorganisaties die zich hadden verenigd in de MFG (Manifestgroep). Het ging aanvankelijk om (naast de Belastingdienst) het Centraal Administratie Kantoor (CAK), het Centraal Bureau Rijvaardigheidsbewijzen (CBR), het Centrum Indicatiestelling Zorg (CIZ), het Centraal Justitieel Incassobureau (CJIB), de Dienst Uitvoering Onderwijs (DUO), de Sociale Verzekeringsbank (SVB) en het Uitvoeringsinstituut Werknemersverzekeringen (UWV).

In 2019 stelden de uitvoeringsorganisaties en de KB een plan van aanpak op voor de periode 2019 tot en met 2021. De samenwerking had als doel om kwetsbare burgers in een steeds verdergaande digitaliserende samenleving te ondersteunen met cursusaanbod en fysieke IDO’s. In 2021 sloten partijen een Governance Arrangement waarin de rollen nader beschreven zijn. Op 1 juli 2019 zijn in vijftien KopGroep-bibliotheken verspreid over het land IDO’s van start gegaan. Daarbij werkten de KB, openbare bibliotheken en de uitvoeringsorganisaties samen.

In 2020 sloten ook vier andere organisaties zich onder de vlag van het Netwerk van Publieke Dienstverleners (NPD) aan bij de samenwerking: de Huurcommissie, het Landelijk Bureau Inning Onderhoudsbijdragen (LBIO), de Raad voor de Rechtsbijstand en de Rijksdienst voor het Wegverkeer (RDW). Sinds januari 2022 is de MFG onderdeel van het samenwerkingsverband NPD.

Inmiddels is het aantal IDO’s sinds de start in 2019 fors gegroeid. In 2025 zijn er landelijk 844 locaties met 61 locaties in Limburg.

Opening eerste IDO in Limburg bij de Bibliotheek Venlo in 2019

Financiering

  • Tot 2023 liep de financiering via de Manifestgroep en de KB, nationale bibliotheek naar de IDO’s.
  • Vanaf 2023 werd de financiering structureel geregeld via de Regeling specifieke uitkering Informatiepunten Digitale Overheid (SPUK-uitkering). Gemeenten kregen hiermee de regierol op de uitvoering.
  • In 2025 kondigde het kabinet bezuinigingen op de IDO’s aan. Deze zijn inmiddels teruggedraaid; gemeenten behouden het volledige budget en blijven verantwoordelijk voor de organisatie.
  • Vanaf 2026 is de SPUK afgeschaft en zijn de middelen structureel opgenomen in het gemeentefonds. De IDO-middelen worden daardoor jaarlijks geïndexeerd. Dat biedt bibliotheken meer financiële zekerheid, waarmee ze zich kunnen blijven inzetten voor inwoners in een steeds verder digitaliserende samenleving. Momenteel (juli 2026) wordt er onderzocht om de IDO’s wettelijk te borgen.

Tip

Zie de IDO handreiking van de VNG voor meer informatie omtrent de regierol van de gemeenten.