Expertise van Cubiss-Bisc
Provinciale ondersteuning onmisbare schakel in groei IDO’s
Het Informatiepunt Digitale Overheid (IDO) in bibliotheken is in zes jaar tijd tot een onmisbare voorziening uitgegroeid. Welke meerwaarde heeft een provinciale ondersteuningsinstelling (POI) als Cubiss-Bisc voor IDO’s? Ook nu er achter de schermen wordt gewerkt aan uitbreiding van de dienstverlening. Twee experts van de POI gaan hierover in gesprek.
Foto: Loes Steens
De provincie Limburg speelt bij alle ontwikkelingen een belangrijke rol. Zo werd het eerste IDO in 2019 in de Bibliotheek Venlo geopend. “Die is toe aan de volgende stap”, zegt Loes Steens, voor Cubiss in Limburg projectleider voor onder meer digitale inclusie. “We zijn nu bezig met de doorontwikkeling van de IDO's. De Vereniging Limburgse Bibliotheken kwam zelf met dat verzoek.”
Een stuurgroep, waarin Loes samen met twee bibliotheekdirecteuren uit deze provincie zit, heeft inmiddels een koersdocument opgesteld. Daarin staat de wens om IDO’s door te ontwikkelen naar een breed informatiepunt. Bezoekers kunnen daar met uiteenlopende digitale vragen terecht – niet alleen over de digitale overheid – en ook wordt hen maatschappelijke ondersteuning én een passend bibliotheekaanbod geboden.
Netwerk met maatschappelijke organisaties Bij de start van IDO’s in 2019 lag de focus sterk op de uitvoering: wie staat er aan de balie en wat moet diegene weten? “Ik heb me vijf jaar beziggehouden met de centrale ontwikkeling van het landelijke IDO-trainingsprogramma dat door elke POI uitgevoerd wordt”, vertelt Kirsten Sinke. Zij is adviseur mens- en organisatieontwikkeling bij Cubiss. “Je probeert in elke provincie dezelfde kwaliteit na te streven.” Voordat je start met het opleiden van medewerkers, moet de bibliotheek volgens haar een netwerk gevormd hebben met maatschappelijke organisaties waarnaar je kunt doorverwijzen. En ook daarbij heeft een POI een meerwaarde.
“Zo verzorgt Cubiss kennisdelingsbijeenkomsten voor bibliotheken om dat netwerk te kunnen organiseren. Met goede voorbeelden van andere bibliotheken hoe zoiets aan te vliegen. Of door trainingen te geven over samenwerken in een netwerk.” Dat zorgt ervoor dat je niet tijdens een IDO-basistraining erachter komt dat er geen netwerk met partners is, of dat daarmee weinig afspraken zijn gemaakt.
Informeren, niet adviseren De belangrijkste ondersteuningsvraag aan Cubiss van de bibliotheken in Limburg is volgens Loes Steens het contact met de gemeente. Hoe doen andere bibliotheken dat? “De subsidie die ze van hun gemeente krijgen, bepaalt de keuze die een bibliotheek maakt. De een is vaker open, de ander heeft meer professionele bemensing.” Vragen over privacy scoren ook hoog: tot hoever mag je gaan in je streven om hulp te bieden.
Een spanningsveld binnen het IDO is de grens tussen informeren en adviseren. In sommige bibliotheken is ervoor gekozen om te werken met vrijwilligers. Loes: “Die hebben vaak al een hele loopbaan achter de rug bij bijvoorbeeld de Belastingdienst of een gemeente. En zijn dus gewend om advies te geven over een onderwerp. In bibliotheken is dat niet de bedoeling en moet je bezoekers alleen van informatie voorzien, of doorverwijzen.”
Foto: Kirsten Sinke
Oog voor onderliggende problemen De kracht van het IDO zit niet alleen in het beantwoorden van vragen, maar ook in wat erna komt. Kirsten Sinke: “Bibliotheken maken het verschil met hun IDO door niet alleen de vraag waarmee iemand binnenkomt goed te beantwoorden, maar ook te zorgen voor een sterke follow-up.” Zo kunnen onderliggende problemen worden gesignaleerd en bezoekers worden doorverwezen naar passend bibliotheekaanbod, zoals cursussen Klik&Tik of DigiSterker.
Loes herkent dat beeld. “We hebben inderdaad wel eens omschreven dat het IDO een soort toegangspoort van de bibliotheek is.”
Toekomst: meer tactisch en strategisch advies Met de komst van de nieuwe Wet stelsel openbare bibliotheekvoorzieningen (Wsob) verschuift ook de rol van de POI’s. De wet schrijft voor dat gemeenten en provincies moeten zorgen voor een ‘volwaardige bibliotheekvoorziening’. Deze zorgplicht vraagt van POI’s naast ondersteuning bij de inrichting en uitvoering, om meer tactisch en strategisch advies.
Binnen het bibliotheekstelsel zijn drie opgaven leidend: de geletterde samenleving, participatie in de informatiesamenleving, waar het IDO onder valt, en een leven lang ontwikkelen. IDO’s ontwikkelen zich steeds vaker tot een breed informatiepunt waar iedereen die tegen digitale drempels aanloopt, terecht kan voor hulp of gerichte doorverwijzing naar leer- en oefenmogelijkheden voor basisvaardigheden
De POI’s ondersteunen bibliotheken bij het maken van gefundeerde keuzes en het lokaal profileren van de functie en noodzaak van het IDO. Daarnaast bouwt de POI mee aan relevante netwerken met sociaal-maatschappelijke partners en bevordert dat de dienstverlening in de hele provincie van een vergelijkbaar niveau is. Er blijft in deze aanpak ruimte en oog voor lokaal maatwerk.