Voorwoord

De bibliotheek: van onderschat naar onmisbaar

Anderhalf jaar geleden startte ik als projectleider van de taakgroep Vernieuwde Wet stelsel openbare bibliotheekvoorzieningen (Wsob) bij Cubisss-Bisc. Een mooie uitdaging voor iemand die al meer dan dertig jaar actief is in het bibliotheeknetwerk op lokaal, provinciaal én landelijk niveau. Ik heb de bibliotheeksector in die jaren zien groeien, maar ook periodes van neergang meegemaakt, met bezuinigingen en verlies aan voorzieningen. En wat hebben we vaak moeten uitleggen waarom bibliotheken ertoe doen.

Wie herinnert zich nog het verhaal dat bibliotheken overbodig zouden worden? Want alles zou toch digitaal worden, boeken zouden verdwijnen en de bibliothecaris leek soms een uitstervend ras. Waarom zou je nog naar de bibliotheek gaan als je alles thuis achter je scherm kon vinden? Het was een tijd waarin de maatschappelijke waarde van bibliotheken niet altijd werd gezien en het gesprek vaak vooral over kosten ging.

Astrid Kraal, projectleider Wsob bij Cubiss-Bisc

Toen in 2015 de Bibliotheekwet werd ingevoerd, was ik sceptisch. Ik verwachtte eerlijk gezegd dat het allemaal niet zo'n vaart zou lopen en dat er weinig zou veranderen. Inmiddels weet ik beter. De wet markeerde het begin van een belangrijke omslag. Waar bibliotheken eerst zelf het verhaal moesten vertellen, kreeg hun brede maatschappelijke opdracht nu een stevige wettelijke basis.

En misschien nog wel belangrijker: de wet hielp ons toen om duidelijker te maken wat een bibliotheek eigenlijk is. Een plek voor ontmoeting, debat, ontwikkeling en gelijke kansen. Een plek waar volwassenen werken aan taal- en digitale vaardigheden en waar kinderen leesplezier ontdekken.

Dat succes kwam niet vanzelf. We hebben met zijn allen keihard gewerkt en in Nederland prachtige bibliotheken gerealiseerd waar iedereen welkom is.

De vernieuwing van de wet in 2027 biedt opnieuw kansen. De plicht om volwaardig bibliotheekwerk in iedere gemeente te realiseren, maakt het mogelijk om verder vooruit te kijken. Niet van jaar tot jaar, maar samen met gemeenten bepalen wat inwoners nodig hebben, welke meerjarige ambities daarbij horen én welke passende investeringen nodig zijn om het samen waar te maken. Meerjarenplannen helpen om de samenwerking steviger en duurzamer te maken.

Daarom ben ik blij met de vernieuwde wet. Niet omdat wetgeving op zichzelf bibliotheken beter maakt, maar omdat ze onze maatschappelijke opdracht erkent en gemeenten en bibliotheken uitnodigt om daar sámen verantwoordelijkheid voor te nemen.

Want het bibliotheekwerk is geen luxe. Juist nu de leesvaardigheid onder druk staat, desinformatie toeneemt en niet iedereen vanzelfsprekend mee kan doen, zijn sterke en toekomstbestendige bibliotheken harder nodig dan ooit.

"Het bibliotheekwerk is geen luxe. Juist nu de leesvaardigheid onder druk staat."

Gelukkig is de betekenis van de bibliotheek de afgelopen jaren alleen maar groter geworden. De erkenning is er. Laten we vooral zelf ook aan zet blijven en die betekenis samen met onze partners binnen het netwerk verder waarmaken. In deze publicatie reiken we daarvoor waardevolle handvatten en inspiratie aan.

Veel leesplezier!

Astrid Kraal Projectleider taakgroep Wsob bij Cubiss-Bisc.